Παρέμβαση στη σύσκεψη της ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ στη Βουλή για τον πολιτισμό


ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ
ΣΤΗ ΣΥΣΚΕΨΗ ΤΗΣ Κ.Ο. ΤΟΥ ΣΥΡΙΖΑ ΣΤΗ ΒΟΥΛΗ
ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ
                                                                    
της Νάντιας Βαλαβάνη
         
Θα μιλήσω σαν άνθρωπος που ενδιαφέρεται σχεδόν εξίσου για θέματα τέχνης και πολιτικής.

Πρέπει να διακρίνουμε τις πολιτικές θέσεις και προτάσεις μας για την ασκούμενη μέσα από  τους κρατικούς θεσμούς κυβερνητική πολιτική για τον πολιτισμό, από τις ιδέες, αντιλήψεις και προτάσεις μας για μια γενικότερη πολιτιστική πολιτική του ΣΥΡΙΖΑ.

Ως προς τις πρώτες, παρά τις διαφορετικές απόψεις είναι δυνατόν μέσα από διάλογο να καταλήξουμε σ΄ ένα κοινό λόγο. Θα περιοριστώ γι΄ αυτό μόνο σε ένα θέμα: Πίσω από τα φαινόμενα αθλιότητας που βγήκαν στο φως την τελευταία περίοδο και συζητούμε σήμερα, βρίσκεται η πλήρης εμπορευματοποίηση της τέχνης και του πολιτισμού. Οι τέχνες και ο πολιτισμός όμως, παρά τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν είναι βιομηχανία και δε μπορούν να αντιμετωπίζονται μόνο ή πρωτίστως με κριτήρια οικονομικής αποδοτικότητας. Θα πρέπει να παλέψουμε για να τεθούν κριτήρια και να διαμορφωθούν προτεραιότητες για την ενίσχυση (οικονομική και όχι μόνο οικονομική, γιατί υπάρχουν και άλλες μορφές ενίσχυσης)  των καλυπτόμενων δραστηριοτήτων, τομέων, ανθρώπων, συλλογικοτήτων, οργανισμών. Με πρώτιστο κριτήριο τη σημαντικότητα της κοινωνικής λειτουργίας των υπό κρίση θεσμών, και όχι τα έσοδα τους.
           
Ως προς το δεύτερο ζήτημα, που είναι και το ουσιαστικότερο, τα πράγματα είναι πολύ πιο σύνθετα. Όλοι  αναγνωρίζουν ότι  υπάρχει πρόβλημα περιεχομένου και αισθητικής.  Η εμπορευματοποίηση της τέχνης και του πολιτισμού  οδηγεί αναπόφευκτα στην επικράτηση του ευτελούς, του χυδαίου, του αδιάφορου, του ανώδυνου. Χρειάζεται να έχει παρέμβαση η αριστερά για τα θέματα αυτά; Πιστεύω ότι χρειάζεται.   Όχι βέβαια στο περιεχόμενο της καλλιτεχνικής δημιουργίας, που καθορίζεται από πολλούς παράγοντες, ανάμεσα στους οποίους σημαντικό ρόλο παίζουν οι επικρατούσες σε κάθε εποχή τάσεις της κυρίαρχης ιδεολογίας. Αλλά παρέμβαση για να συνδεθούμε με τις υπαρκτές καλλιτεχνικές και πολιτιστικές δυνάμεις και να μπορέσουμε να επιδράσουμε στην αντίληψη τους για την κοινωνία, την πολιτική και το ρόλο της τέχνης. π.χ. Μπορεί σήμερα ένας ριζοσπάστης δημιουργός ή καλλιτέχνης να μην παίρνει υπόψη του στη δημιουργία του τις εξελίξεις στην πραγματικότητα γύρω του;

Η μυθολογία του μοναχικού δημιουργού του κλεισμένου σε χρυσελεφάντινο πύργο τελείωσε  ήδη με το τέλος του 19ου αιώνα.  Ο Βάλτερ Μπένγιαμιν είχε γράψει ήδη στη δεκαετία του ’30 το περίφημο δοκίμιο του Ο δημιουργός ως παραγωγός. Ο 20ος αιώνας, ιδιαίτερα στις πρώτες δεκαετίες του και με τελευταία έκλαμψη την περίοδο γύρω από το 1968, έδωσε καινοτόμα ρεύματα και κινήματα καλλιτεχνικά και αισθητικά, που συνδέθηκαν με ότι πιο προχωρημένο πολιτικά, με την ιδέα για την ανάγκη ριζικής αλλαγής του κόσμου. Οι τάσεις σύνδεσης των καλλιτεχνών και δημιουργών με τα υπαρκτά πολιτικά και κοινωνικά κινήματα και επίδρασης απ’  αυτά στη δημιουργία τους, βρέθηκαν σε πλήρη υποχώρηση από τη δεκαετία του ΄80 και υποκαταστάθηκαν από ένα άκριτο ατομικισμό, που δεν έχει καμιά σχέση με την απολύτως αναγκαία ανάπτυξη της ατομικότητας του καλλιτέχνη και δημιουργού, χωρίς την οποία δε μπορεί να υπάρξει ως τέτοιος. Κι αυτό έγινε κυρίως υπό την επικράτηση του νεοφιλελευθερισμού και των θεωριών περί του τέλους της ιστορίας, αλλά και του μεταμοντέρνου, που κυριάρχησε τελικά όχι μόνο στις αντιλήψεις της ακαδημαϊκής κοινότητας, αλλά και στην ίδια τη φιλοσοφική, πολιτική και πολιτισμική σκέψη της αριστεράς, στην ίδια τη δική μας καθημερινή σκέψη.

Την εποχή της μαζικής κουλτούρας, αρχές του 21ου αιώνα, δεν πρέπει να φοβόμαστε το ενδεχόμενο ότι εάν ως αριστερά (και όχι μόνο ως ατομικοί δημιουργοί, καλλιτέχνες, πανεπιστημιακοί κλπ) ανοίξουμε ένα διάλογο γι΄ αυτά τα περιεχόμενα, μέσα απ’  αυτόν θα διαμορφωθεί, θα επικρατήσει και θα γίνει προσπάθεια να επιβληθεί ένα ενιαίο αισθητικό και καλλιτεχνικό δόγμα ή ενιαίες καλλιτεχνικές μορφές. Τέτοιες καταστάσεις ποτέ δε διαμορφώθηκαν μέσα από διάλογο και η δυνατότητα επιβολής τους ανήκει οριστικά στο παρελθόν. Η πραγματικότητα την οποία βιώνουμε όμως είναι ότι μέσα από χίλιους-δυο δρόμους και μορφές καθημερινά ενσωματώνονται οι δημιουργοί, οι καλλιτέχνες και οι διανοούμενοι. Και με τη σειρά τους επιδρούν, μέσα από τα μέσα καλλιτεχνικής παραγωγής που διαθέτουν, στην αναπαραγωγή μιας συνείδησης αλλοτρίωσης, αποξένωσης και υποταγής σε ότι ήδη κυριαρχεί.

Θεωρώ κριτήριο ωριμότητας της αριστεράς, κατανοώντας αυτή την

πραγματικότητα να δράσει για να συμβάλλει στην καλλιέργεια στάσεων, πριν απ’ 

όλα κριτικών στάσεων απέναντι σε ότι ήδη υπάρχει και γίνεται αποδεκτό και 

καταναλώνεται σχεδόν αδιαμαρτύρητα. Πριν απ’ όλα με το άνοιγμα ενός ανοιχτού

και χωρίς προκαταρκτικές προϋποθέσεις διαλόγου ανάμεσα σε ανθρώπους της

τέχνης, των γραμμάτων, του πολιτισμού και της αριστερής πολιτικής για θέματα

που είναι πολύ σημαντικά για να ασχολούνται μ΄ αυτά (όσο ασχολούνται)

αποκλειστικά τα πανεπιστήμια.




Παρέμβαση στη σύσκεψη της ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ στη Βουλή για τον πολιτισμό Παρέμβαση στη σύσκεψη της ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ στη Βουλή για τον πολιτισμό Reviewed by Νάντια Βαλαβάνη on 4:08:00 μ.μ. Rating: 5